Cúc vạn thọ

Cúc vạn thọ (Tagetes erecta), còn gọi vạn thọ, là loài thân thảo sống một năm thuộc họ Cúc (Asteraceae), có nguồn gốc từ Mexico và Trung Mỹ. Cây cao 30–100 cm, thân mập và phân nhánh; lá kép lông chim với mép răng cưa và các tuyến tiết tinh dầu có mùi hăng đặc trưng. Cụm hoa đầu khá lớn (5–10 cm), màu vàng cam hoặc vàng, gồm các hoa rìa hình lưỡi xếp quanh các hoa giữa hình ống. Quả là quả bế nhỏ màu nâu đen có lông. Hoa chứa nhiều carotenoid như lutein và zeaxanthin. Ngày nay cúc vạn thọ được trồng rộng khắp thế giới làm cây cảnh và cây công dụng, trong đó có Việt Nam.

Cúc vạn thọ được trồng phổ biến làm hoa cảnh, đặc biệt để chưng ngày Tết và trong lễ hội, làm vòng hoa và trang trí; ở Mexico, hoa gắn với ngày lễ Người chết. Hoa giàu carotenoid nên được chiết xuất làm phẩm màu tự nhiên cho thực phẩm và thức ăn chăn nuôi (tạo màu đỏ cho trứng, thịt gia cầm) và làm thực phẩm bổ sung cho mắt (lutein); cánh hoa ăn được, dùng trang trí món ăn. Tinh dầu và dịch rễ cúc vạn thọ có tác dụng xua côn trùng và tuyến trùng, nên cây thường được trồng xen để bảo vệ cây trồng. Trong y học dân gian, hoa được dùng trị ho, viêm và các bệnh ngoài da. Cây ưa sáng, dễ trồng, ra hoa sau 2–3 tháng gieo; nhân giống bằng hạt hoặc giâm cành.