Đậu gà
Cajanus cajan (L.) Millsp.
Đậu gà (Cajanus cajan) là cây bụi họ Đậu; hoa vàng mọc chùm, quả đậu dẹt chứa 2–9 hạt nâu; hạt giàu protein nấu canh, cà ri; quả, hạt non ăn như rau; cây cải tạo đất.
Chưa có đánh giá nào — hãy là người đầu tiên!
Hình ảnh
Đậu gà — HạtĐậu gà — Cây
Đậu gà — Lá
Đậu gà — Hoa
Đậu gà — Quả
Đậu gà — Quả khôĐậu gà — HạtĐậu gà — CâyTổng quan
Đậu gà (Cajanus cajan), còn gọi đậu gà tây, đậu thiên cầm hay cây đậu chè, là cây bụi thuộc họ Đậu (Fabaceae), có nguồn gốc từ Ấn Độ. Cây sống dai một đến bốn năm, cao 1–4 m, gốc thân hơi hóa gỗ và phân nhánh nhiều. Lá kép gồm ba lá chét hình trứng đến mác, mọc so le, mặt dưới phủ lông. Hoa hình con bướm mọc thành chùm ở nách lá và ngọn, màu vàng đến vàng cam, đôi khi có vệt đỏ hoặc tím. Quả là quả đậu thẳng và dẹt, dài 4–8 cm, phủ lông, bên trong chứa 2–9 hạt hình tròn đến bầu dục màu nâu, đỏ nâu hoặc vàng. Hạt đậu gà giàu protein, thường được nấu cháo, nấu cà ri, xúp hay đậu hầm; hạt non và quả non có thể ăn như rau. Đây là cây trồng đa dụng của vùng nhiệt đới khô hạn: rễ có nốt sần cộng sinh cố định đạm nên giúp cải tạo đất, thân lá làm thức ăn gia súc. Cây ưa nắng và chịu hạn rất tốt. Ở Việt Nam, đậu gà được trồng nhiều ở vùng núi phía bắc và Tây Nguyên.
Vòng đời
Từ hạt đến thành phẩmCây
Cây bụi sống dai, cao 1–4 m.
Lá
Lá kép ba lá chét, mặt dưới có lông.
Hoa
Hoa vàng mọc thành chùm ở nách lá.
Quả
Quả đậu thẳng, dẹt, chứa 2–9 hạt.
Phân bố & nguồn gốc
Tỉ lệ ghi nhận theo khu vực- Ấn Độ & Nam Á45%
- Đông Phi20%
- Đông Nam Á15%
- Trung Mỹ & Caribe10%
- Các vùng khác10%
Thành phần hoá học
Hàm lượng tương đối trong nhựa trầm- Glucid60%
- Protein22%
- Xơ8%
- Nước5%
- Khoáng & vitamin3.3%
- Lipid1.7%
Công dụng
- Thực phẩm: hạt nấu chín (canh, cà ri, cháo, xúp, đậu hầm); hạt non và quả non ăn như rau; giàu protein
- Nông nghiệp: cây cố định đạm, cải tạo đất, chắn gió, trồng xen canh; thân lá làm thức ăn gia súc và củi
- Y học dân gian: hạt, lá dùng chữa ho, lợi tiểu; hạt nghiền đắp mụn nhọt; ở Ấn Độ dùng chữa vàng da
- Khác: hạt cho chim ăn; thân làm cột, rào; trồng ven nhà
Đặc tính
- Dạng
- Cây bụi nhỏ
- Hoa
- Vàng, hình đậu
- Quả
- Thẳng, dẹt, 2–9 hạt
- Công dụng
- Thực phẩm, thức ăn gia súc, cải tạo đất
Sinh cảnh & bảo tồn
Đậu gà có nguồn gốc Ấn Độ, được trồng rộng khắp vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới khô hạn, đặc biệt ở Ấn Độ, Đông Phi và Đông Nam Á. Cây ưa nắng, chịu hạn và chịu đất nghèo rất tốt, có bộ rễ ăn sâu và nốt sần rễ cố định đạm. Nhân giống bằng hạt; sau khi gieo khoảng 3–4 tháng có thể thu quả. Ở Việt Nam, đậu gà được trồng nhiều ở miền núi phía bắc và Tây Nguyên, vừa lấy thực phẩm vừa cải tạo đất.
Bảo tồn
Loài được trồng rộng khắp vùng nhiệt đới, chưa được IUCN đánh giá (NE). Họ Đậu (Fabaceae), chi Cajanus.
Tài liệu tham khảo
- 1Plants of the World Online — Cajanus cajan (L.) Millsp. — Kew Science, 2026
- 2Pigeon pea — mô tả, trồng trọt, sử dụng — Wikipedia tiếng Anh, 2026
- 3Đậu gà — đặc điểm, công dụng — Wikipedia tiếng Việt, 2026
- 4木豆 Cajanus cajan — 形態、用途 — Wikipedia tiếng Trung, 2026
- 5Nguồn ảnh: Krzysztof Ziarnek, Kenraiz (CC BY-SA 4.0) / Forest and Kim Starr (CC BY 3.0 US) / Filo gèn' (CC BY-SA 4.0) — Wikimedia Commons,
- 6Nguồn ảnh: David E Mead (CC0) — Wikimedia Commons,