Đậu ván

Đậu ván (Lablab purpureus), còn gọi đậu ván trắng, đậu ván tím hay đậu ván rừng, là cây thảo leo thuộc họ Đậu (Fabaceae), chi Lablab, sống một năm (đôi khi lưu niên ngắn). Thân quấn, dài 1–6 m, phân nhánh, có lông mảnh, màu xanh hoặc phớt tím. Lá kép ba (trifoliate); lá chét hình trứng–thoi rộng, dài 5–15 cm, mép nguyên, có lông mịn, một số giống mang sắc tím. Cụm hoa là chùm mọc thẳng từ nách lá, mang 20–40 hoa hình bướm (papilionaceous) màu tím, tím hồng hoặc trắng, cánh cờ lớn; nở vào mùa hè–thu. Quả là quả đậu (legume) cong, dẹp và rộng, dài 4–6 cm, rộng 1,5–2,5 cm, chứa 3–5 hạt; khi non màu xanh hoặc tím đậm, khi chín chuyển nâu khô. Hạt hình thận, dài 8–12 mm, màu trắng, nâu, đen hoặc có vân, với rốn hạt (hilum) trắng rõ — là phần được dùng làm thực phẩm.

Cập nhật bởi lebachungtdh@gmail.com · 12/10/2026

Đậu ván bản địa vùng nhiệt đới châu Phi (Đông và Nam Phi), có thể cả Nam Á với Ấn Độ là trung tâm thứ sinh; hiện được trồng rộng khắp châu Phi, Nam Á, Đông Nam Á, Trung Quốc, châu Mỹ và Caribe. Cây ưa khí hậu ấm áp, nhiều nắng, chịu hạn khá tốt, leo trên giàn, hàng rào, bờ ruộng. Hạt giàu protein (20–25%), tinh bột và chất xơ, dùng như đậu ăn (dhal, cà ri, súp); quả non và lá non nấu ăn. Vỏ quả tím chứa anthocyanin chống oxy hoá. Hạt và lá chứa glycosid cyanogenic (linamarin) và chất ức chế trypsin nên phải nấu chín kỹ trước khi ăn. Theo đông y, hạt (扁豆) vị ngọt, tính bình (có khi ấm): kiện tỳ, hoá thấp, tiêu thử; dùng trị tiêu chảy, nôn, kém ăn, đầy bụng và giải say nắng; hạt sao vàng bổ tỳ hơn. Cây còn làm thức ăn gia súc, phân xanh, cây che phủ và cây cảnh (giống hoa tím). Chưa được IUCN đánh giá nên xếp loại Chưa xếp hạng (NE).

Cập nhật bởi lebachungtdh@gmail.com · 12/10/2026