Dừa cạn
Catharanthus roseus (L.) G.Don
Dừa cạn (Catharanthus roseus) là cây bụi nhỏ họ La bố ma, hoa trắng–hồng 5 cánh; chứa vincristine và vinblastine trị ung thư; bản địa Madagascar, trồng làm cảnh khắp nhiệt đới.
Chưa có đánh giá nào — hãy là người đầu tiên!
Hình ảnh
Dừa cạn — HạtDừa cạn — Cây có hoa
Dừa cạn — Lá
Dừa cạn — Hoa hồng 5 cánh
Dừa cạn — Cặp quả đại
Dừa cạn — Tiêu bản thực vật (thân, lá, rễ)Dừa cạn — HạtDừa cạn — Cây có hoaVòng đời
Từ hạt đến thành phẩmCây
Cây bụi nhỏ/thân thảo thường xanh cao tới ~1 m, phân cành nhiều, hoa gần như quanh năm.
Lá
Lá mọc đối, hình trứng–thuôn dài, xanh bóng, không lông, chứa alkaloid.
Hoa
Hoa trắng đến hồng sẫm, tâm đỏ, 5 thùy, đường kính 2–5 cm.
Quả & hạt
Một cặp quả đại dài 2–4 cm chứa 12–20 hạt nhỏ.
Phân bố & nguồn gốc
Tỉ lệ ghi nhận theo khu vực- Madagascar (bản địa, đặc hữu)25%
- Ấn Độ & Nam Á20%
- Đông Nam Á (Việt Nam, Thái Lan, Indonesia)20%
- Châu Mỹ (Trung–Nam Mỹ, Caribbean)20%
- Châu Phi lục địa & châu Úc15%
Thành phần hoá học
Hàm lượng tương đối trong nhựa trầm- Nước60%
- Alkaloid (vincristine, vinblastine, ajmalicine)Hoạt chất trị ung thư & tuần hoàn15%
- Flavonoid8%
- Tannin6%
- Protein5%
- Chất xơ & khoáng chất6%
Công dụng
- Dược liệu trị ung thư: hai alkaloid vincristine (Oncovin) và vinblastine (Velban) chiết từ lá được dùng trong hóa trị bệnh bạch cầu cấp ở trẻ em, lymphoma Hodgkin và không Hodgkin, ung thư tinh hoàn và nhiều ung thư khác
- Dược liệu khác: ajmalicine hỗ trợ tuần hoàn/hạ huyết áp; trong y học dân gian (Madagascar, Ấn Độ, Trung Quốc) lá và rễ được dùng chữa đái tháo đường, vết thương, đau họng
- Cây cảnh: trồng viền vườn, thảm hoa, chậu cảnh; nhiều màu (trắng, hồng, đỏ, tím), ra hoa gần như quanh năm, chịu nắng và hạn tốt
- Nghiên cứu & nhân giống: nuôi cấy mô và tế bào để sản xuất alkaloid; nhân giống dễ bằng giâm cành hoặc gieo hạt
Đặc tính
- Dạng
- Cây bụi nhỏ/thân thảo thường xanh
- Sản phẩm
- Alkaloid trị ung thư (vincristine/vinblastine); cây cảnh
- Đặc trưng
- Hoa 5 cánh trắng–hồng có mắt đỏ, nở quanh năm
- Công dụng
- Dược liệu, làm cảnh
Sinh cảnh & bảo tồn
Dừa cạn ưa nắng đến bán râm và đất tơi xốp, thoát nước; chịu hạn và chịu mặn khá nên thường được trồng viền vườn, chậu cảnh, ven biển. Bản địa Madagascar, cây đã tự nhiên hóa và được trồng khắp vùng nhiệt đới – cận nhiệt đới, nơi có thể mọc hoang ven đường, bãi hoang.
Bảo tồn
Dừa cạn bản địa và đặc hữu Madagascar; quần thể hoang dã tại đây bị suy giảm do mất sinh cảnh (chặt rừng lấy đất nông nghiệp). Tuy nhiên nhờ được trồng làm cảnh rộng khắp vùng nhiệt đới và có phân bố liên nhiệt đới nên loài không bị đe dọa trên toàn cầu — xếp loại Ít quan tâm (LC). Họ La bố ma (Apocynaceae), chi Catharanthus.
Tài liệu tham khảo
- 1Plants of the World Online — Catharanthus roseus (L.) G.Don — Kew Science, 2026
- 2Catharanthus roseus (Madagascar periwinkle) — description, alkaloids, uses, distribution — Wikipedia tiếng Anh, 2026
- 3Dừa cạn (Catharanthus roseus) — đặc điểm, thành phần hóa học, công dụng — Wikipedia tiếng Việt, 2026
- 4长春花 Catharanthus roseus — 形態、生物鹼與用途 — Wikipedia tiếng Trung, 2026
- 5Nguồn ảnh: Diego Delso (CC BY-SA 4.0); Zishan (CC BY-SA 4.0); Md. Siddiq Hasan2 (CC BY-SA 4.0) — Wikimedia Commons,
- 6Nguồn ảnh: Micael 106 (CC BY-SA 3.0); Didier Descouens (CC BY-SA 4.0); Md. Ashshahril Labib (CC BY-SA 4.0) — Wikimedia Commons,