Thông ba lá
Pinus kesiya Royle ex Gordon
Thông ba lá (Pinus kesiya), còn gọi xà nu, cao 20–35 m; lá kim 3 chiếc một bó dài 20–25 cm; nón cái hóa gỗ 5–9 cm; gỗ làm nhà, bột giấy; rừng thông Đà Lạt nổi tiếng.
Chưa có đánh giá nào — hãy là người đầu tiên!
Hình ảnh
Thông ba lá — Đường thông Đà LạtThông ba lá — Cây ở Bukidnon
Thông ba lá — Lá kim 3 chiếc một bó
Thông ba lá — Nón đực tại Đà Lạt
Thông ba lá — Nón cái hóa gỗ
Thông ba lá — Vỏ thân nứt sâuThông ba lá — Đường thông Đà LạtThông ba lá — Cây ở BukidnonVòng đời
Từ hạt đến thành phẩmCây
Cây gỗ lá kim cao 20–35 m, tán hình trứng rộng.
Lá kim
3 lá kim một bó, dài 20–25 cm, màu xanh ngọc.
Nón đực
Nón phấn hình trụ ở gốc cành non (ảnh tại Đà Lạt).
Nón cái
Nón cái hình trứng hóa gỗ, mỗi vảy 2 hạt có cánh.
Phân bố & nguồn gốc
Tỉ lệ ghi nhận theo khu vực- Cao nguyên Langbian (Đà Lạt, Việt Nam)30%
- Đông Nam Á lục địa (Myanmar, Thái, Lào, Campuchia)20%
- Ấn Độ (Assam) & nam Trung Quốc20%
- Philippines (Luzon) & Malaysia15%
- Trồng ở nam châu Phi & Nam Mỹ15%
Thành phần hoá học
Hàm lượng tương đối trong nhựa trầm- Nước50%
- Cellulose (gỗ)30%
- Nhựa thông (resin)8%
- Lignin6%
- Tinh dầu thông (terpene)3%
- Khoáng chất3%
Công dụng
- Gỗ: dùng trong xây dựng, làm trụ mỏ (pit props), đóng đồ gia dụng và sản xuất bột giấy — một trong những loài thông trồng quan trọng của Đông Nam Á
- Nhựa: cây ít được trồng chuyên để lấy nhựa, song nhựa thông (dầu thông, colophane) có thể khai thác; hạt có cánh, làm thức ăn cho chim và sóc (một số loài thông cho hạt ăn được)
- Cảnh quan & lâm nghiệp: rừng thông ba lá quanh hồ Xuân Hương và các đồi Đà Lạt là biểu tượng 'xứ sở sương mù'; dùng phủ xanh đất trống, đồi núi trọc và chắn gió; cũng là loài trồng quan trọng ở nam châu Phi và Nam Mỹ
- Văn hóa: 'xà nu' trong truyện ngắn 'Rừng xà nu' của Nguyễn Trung Thành gắn với hình ảnh con người Tây Nguyên; cây gắn liền cảnh quan du lịch Đà Lạt
Đặc tính
- Dạng
- Cây gỗ lá kim thường xanh
- Sản phẩm
- Gỗ, bột giấy, nhựa thông
- Đặc trưng
- 3 lá kim một bó; nón cái hóa gỗ chín 2 năm
- Công dụng
- Lâm nghiệp, cảnh quan Đà Lạt
Sinh cảnh & bảo tồn
Thông ba lá ưa đất tốt, khí hậu mát mẻ nhiều sương mù, thường mọc ở độ cao 900–1.800 m; ở Việt Nam tập trung trên cao nguyên Langbian (Đà Lạt) và Di Linh, hợp thành rừng thông thuần loài hoặc xen rừng hỗn giao. Cây chịu lạnh tốt hơn phần lớn loài thông nhiệt đới, mọc trên đất feralit sâu, thoát nước; thường được trồng thành rừng phòng hộ, rừng cảnh quan quanh hồ và đồi Đà Lạt.
Bảo tồn
Loài phân bố rộng khắp Đông Nam Á, có nhiều rừng trồng — không bị đe dọa toàn cầu, xếp loại Ít quan tâm (LC). Tuy nhiên ở Việt Nam, rừng thông ba lá tự nhiên bị thu hẹp do chuyển đổi đất nông nghiệp và khai thác gỗ, nhựa. Họ Thông (Pinaceae), chi Pinus — cùng họ với thông trắng.
Tài liệu tham khảo
- 1Plants of the World Online — Pinus kesiya Royle ex Gordon — Kew Science, 2026
- 2Pinus kesiya (Khasi pine, Benguet pine) — description, distribution, uses — Wikipedia tiếng Anh, 2026
- 3Thông ba lá (Pinus kesiya) — đặc điểm, phân bố tại Việt Nam, sử dụng — Wikipedia tiếng Việt, 2026
- 4思茅松 / 卡西亚松 Pinus kesiya — 形態、分布與用途 — Wikipedia tiếng Trung, 2026
- 5Nguồn ảnh: Obsidian Soul (CC0); Michael Pongratz (CC0); Mark Clarke (CC BY 4.0); Yurii Basov (CC BY 4.0) — Wikimedia Commons,
- 6Nguồn ảnh: Krzysztof Golik (CC BY-SA 4.0); Lam Tr Th (CC BY-SA 3.0) — Wikimedia Commons,