Bạch đàn
Eucalyptus globulus Labill.
Bạch đàn (Eucalyptus globulus) là cây gỗ lớn bản địa đông nam Australia, cho tinh dầu lá giàu eucalyptol (1,8-cineole) 70–85% và là một trong những loài trồng trọt lấy gỗ – bột giấy phổ biến nhất thế giới.
Chưa có đánh giá nào — hãy là người đầu tiên!
Hình ảnh
Bạch đàn — Lá non
Bạch đàn — Cây lớn
Bạch đàn — Cây trong rừngBạch đàn — Lá nonNguồn ảnh: John Tann from Sydney, Australia (CC BY 2.0)
Tổng quan
Bạch đàn là cây thường xanh bản địa đông nam Australia, gồm Tasmania, Victoria, New South Wales và Nam Úc; cây điển hình cao 30–55 m với vỏ trơn xám xanh bong thành mảng. Lá trưởng thành hình liềm, xanh ánh, chứa nhiều tuyến tinh dầu; loài là thức ăn chủ lực của koala. Về kinh tế, bạch đàn Brazil, Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha tạo nên ngành bột giấy lớn, còn lá tươi dùng chưng cất tinh dầu.
Tinh dầu lá đạt 70–85% eucalyptol (1,8-cineole), dùng làm thuốc long đờm, thông mũi và chất khử khuẩn; uống nồng độ cao có độc tính nên chỉ dùng ngoài hoặc theo chỉ định của thầy thuốc. Cây sinh trưởng nhanh, chịu cắt tỉa và tái sinh lộc tốt, nhưng ở một số vùng bản địa việc trồng dày đặc từng gây tranh luận về tiêu thụ nước và áp lực lên hệ thực vật bản địa.
Vòng đời
Từ hạt đến thành phẩmHạt
Hạt bạch đàn rất nhỏ; giống được gieo trên đất trống vừa thanh lý, giữ đều độ ẩm trên mặt đất.
Mầm
Hạt nảy mầm trên đất trống mới được thanh lý sau mưa, khi mặt đất còn giữ ẩm tốt.
Cây non
Cây non ưa nắng full, mọc nhanh với lá thuở non màu bạc sáp khác hẳn lá hình liềm của cây trưởng thành.
Cây trưởng thành
Cây vươn 30–55 m, vỏ trơn bong thành mảng để tẩy nhờn và chống bám rêu; hoa trắng đơn độc ở nách lá thu hút côn trùng.
Thu hoạch
Trồng trọt được khai thác vòng ngắn cho bột giấy và gỗ; lá tươi cũng được chưng cất để thu tinh dầu eucalyptol.
Phân bố & nguồn gốc
Tỉ lệ ghi nhận theo khu vực- Brazil30%
- Bồ Đào Nha · Tây Ban Nha20%
- Ấn Độ13%
- Trung Quốc12%
- Úc10%
- Ethiopia · Uruguay · Argentina · khác15%
Thành phần hoá học
Hàm lượng tương đối trong nhựa trầm- 1,8-Cineole (eucalyptol)Hương the mát, long đờm76%
- α-PineneHương nhựa thông9%
- LimoneneHương vỏ chanh nhẹ4%
- α-TerpineolHương hoa thoang3%
- Khácp-Cymene, globulol và chất vi lượng8%
Công dụng
- Chưng cất tinh dầu cho thuốc thông mũi và long đờm
- Cây trồng công nghiệp lấy bột giấy và gỗ
- Than, viên nén sinh khối và nhiên liệu
- Cây chắn gió, tạo cảnh quan và y học dân gian
Đặc tính
- Mùi hương
- The, mát, hơi long não
- Lá trưởng thành
- Hình liềm, tuyến dầu dày
- Gỗ
- Đặc, xám nhạt, bền khá
- Chưng cất
- Hơi nước từ lá tươi
Sinh cảnh & bảo tồn
Rừng gỗ lớn ẩm ven sông và sườn đồi vùng cận nhiệt đới Australia, đất sâu màu mỡ, ẩm tốt; bản địa vùng mưa khá, chịu rét nhẹ và hạn ngắn.
Bảo tồn
Chưa được IUCN xếp hạng (Not Evaluated) ở phạm vi toàn cầu. Rừng bản địa bị thu hẹp do canh tác, nhưng hàng triệu hecta trồng trên thế giới khiến loài không bị đe dọa; một số phân loài ở đông nam Úc được đánh giá bảo tồn cấp vùng.
Tài liệu tham khảo
- 1Plants of the World Online — Eucalyptus globulus — , 2024
- 2Global Forest Resources Assessment 2020 — , 2020
- 3Eucalyptus globulus — đặc điểm, gỗ, tinh dầu — Wikipedia tiếng Anh, 2026
- 4Bạch đàn — trồng rừng ở Việt Nam, công dụng — Wikipedia tiếng Việt, 2026
- 5Eucalyptus in plantation forestry — tăng trưởng nhanh, gỗ dăm — FAO — Planted Forests, 2020
- 6Nguồn ảnh: Alexkom000 (CC BY 4.0) / Ymblanter (CC BY-SA 4.0) / Awinch1001 (CC BY 4.0) — Wikimedia Commons,