Cà ri
Murraya koenigii (L.) Spreng.
Cà ri (Murraya koenigii) là cây gỗ nhỏ họ Cam, lá kép lông chim có mùi thơm nồng đặc trưng; lá là gia vị không thể thiếu trong món Ấn Độ, quả nhỏ chín tím đen ăn được.
Chưa có đánh giá nào — hãy là người đầu tiên!
Hình ảnh
Cà ri — Quả chínCà ri — Toàn cây
Cà ri — Lá
Cà ri — Lá (chùm)
Cà ri — Hoa
Cà ri — Hoa (cận cảnh)Cà ri — Quả chínCà ri — Toàn câyTổng quan
Cà ri (Murraya koenigii), còn gọi cây cà ri, cà ri Ấn Độ, cà ri Patta, chùm hôi trắng hay xan tróc, là cây gỗ nhỏ/bụi thường xanh thuộc họ Cam (Rutaceae), chi Murraya, cao 2–6 m. **Lá kép lông chim lẻ** gồm 11–21 lá chét hình trứng–mũi giáo, mép gần nhẵn, màu xanh bóng, có **mùi thơm nồng đặc trưng mùi cà ri** khi vò. **Hoa nhỏ, màu trắng, thơm**, mọc thành chùm (xim/ngù) ở ngọn; mỗi hoa có 5 cánh. **Quả là quả hạch (drupe) nhỏ**, hình trứng, khi non màu xanh, chín chuyển đỏ rồi tím đen, chứa 1–2 hạt.
Cập nhật bởi lebachungtdh@gmail.com · 13/10/2026
Cà ri có nguồn gốc từ tiểu lục địa Ấn Độ và Sri Lanka, được trồng rộng khắp vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, đặc biệt ở Nam Á và Đông Nam Á. **Lá** là gia vị quan trọng (gọi là *curry leaf* / *kari patta*) không thể thiếu trong nhiều món Ấn Độ; ngoài ra **lá, hoa và quả** còn được dùng trong y học dân gian (hỗ trợ tiêu hóa, chữa đái tháo đường, chăm sóc tóc). Quả chín ăn được nhưng hạt thì không. Chưa được IUCN đánh giá nên xếp loại Chưa xếp hạng (NE).
Cập nhật bởi lebachungtdh@gmail.com · 13/10/2026
Vòng đời
Từ hạt đến thành phẩmHạt nảy mầm & cây con
Hạt nảy mầm trên đất ẩm; cây con phát triển thành bụi nhỏ, thường được nhân giống bằng hạt hoặc giâm cành quanh gốc.
Sinh trưởng thân lá
Cây ra **lá kép lông chim** gồm 11–21 lá chét xanh bóng, thơm nồng mùi cà ri; lá là phần được thu hoạch chính.
Ra hoa
**Hoa nhỏ màu trắng, thơm** mọc thành chùm ở ngọn; hoa cho mật và phấn.
Kết quả & phát tán
Hoa kết thành **quả hạch nhỏ** xanh → đỏ → tím đen khi chín; chim ăn quả và phát tán hạt.
Phân bố & nguồn gốc
Tỉ lệ ghi nhận theo khu vực- Ấn Độ & Sri Lanka (bản địa)40%
- Đông Nam Á (trồng)20%
- Nam Á khác (trồng)15%
- Đông Á (trồng)15%
- Nơi khác nhiệt đới (trồng)10%
Thành phần hoá học
Hàm lượng tương đối trong nhựa trầm- Tinh dầu (terpene)Tạo mùi cà ri đặc trưng của lá25%
- FlavonoidKaempferol, quercetin…20%
- Alkaloid carbazoleKoenine, koenimbine, mahanine…20%
- Terpenoid/GlycosideThành phần thứ cấp15%
- Vitamin & khoángA, C, nhóm B, Ca, Fe...10%
- Chất chống oxy hóa khácGóp phần hoạt tính dân gian10%
Công dụng
- Gia vị: **lá** (curry leaf) là gia vị không thể thiếu trong nhiều món Ấn Độ, nhất là món cà ri và tương ớt.
- Y học dân gian: **lá** được dùng hỗ trợ tiêu hóa, chữa đái tháo đường và chăm sóc tóc ở Nam Á.
- Ẩm thực khác: **quả chín** ăn được (thường do chim/bưới ăn) nhưng hạt không ăn.
- Nguồn mật: **hoa** cho mật và phấn cho ong, bưới.
- Trồng cảnh & gia đình: cây được trồng làm cảnh và lấy lá ăn hằng ngày trong vườn nhà.
Đặc tính
- Mùi
- Lá vò có mùi thơm nồng đặc trưng mùi cà ri
- Hình thái
- Cây bụi thường xanh, **lá kép lông chim**, hoa trắng nhỏ
- Dược
- Lá hỗ trợ tiêu hóa, dùng trong y học cổ truyền Ấn Độ
- Ẩm thực
- Lá là gia vị quan trọng trong món Ấn Độ
Sinh cảnh & bảo tồn
Cà ri ưa khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới ấm ẩm, mọc tốt nơi đất tơi xốp, nhiều nắng. Cây có nguồn gốc từ tiểu lục địa Ấn Độ và Sri Lanka, được trồng phổ biến trong vườn nhà và đồn điền khắp Nam Á, Đông Nam Á và nhiều vùng nhiệt đới khác; ngoài tự nhiên cũng mọc bán hoang ở nơi đất trống ven rừng.
Bảo tồn
Cà ri không bị đe dọa; là loài được trồng và sử dụng rộng rãi nên không thuộc diện ưu tiên bảo tồn. Chưa được IUCN đánh giá nên xếp loại Chưa xếp hạng (NE). Họ Cam (Rutaceae), chi Murraya. Giá trị: gia vị, dược liệu dân gian, nguồn mật.
Tài liệu tham khảo
- 1POWO — Murraya koenigii (L.) Spreng. — Plants of the World Online (Kew), 2026
- 2GBIF Backbone Taxonomy — Murraya koenigii (L.) Spreng. (key 5421333) — GBIF, 2026
- 3Wikipedia EN — Curry tree (Murraya koenigii / Bergera koenigii) — Wikipedia tiếng Anh, 2026
- 4Wikipedia VI — Murraya koenigii (Cà ri Ấn Độ) — Wikipedia tiếng Việt, 2026
- 5Wikipedia ZH — 调料九里香 — Wikipedia tiếng Trung, 2026
- 6Ảnh: Kambalakonda curry leaf plant; Curry patta; Curry Tree flower3 — Wikimedia Commons — Wikimedia Commons, 2026
- 7Ảnh: 20260317 Murraya koenigii; Flower of curry leaf; Curry tree ripe fruits — Wikimedia Commons — Wikimedia Commons, 2026