Chà là

Chà là (Phoenix dactylifera) là cây cọ thuộc họ Cau (Arecaceae), cao 15–25 m (đôi khi tới 30 m), thân thẳng, mang các bẹ lá già tồn tại. Lá lông chim dài 3–6 m, tập trung thành chùm ở ngọn, cuống lá có gai nhọn. Cây đơn tính khác gốc: hoa đực và hoa cái mọc ở hai cây riêng, hoa nhỏ màu kem xếp thành bông mo; ở vùng trồng người ta thụ phấn nhân tạo bằng cách đưa phấn cây đực lên bông cái. Quả là quả hạch (date) hình trụ, dài 3–7 cm, khi chín chuyển từ vàng sang nâu rồi đen, cùi ngọt đậm và một hạt cứng. Loài có nguồn gốc Trung Đông và Bắc Phi, được trồng hơn 6.000 năm và là cây trồng biểu tượng của các ốc đảo sa mạc.

Quả chà là là thực phẩm giàu năng lượng nhờ hàm lượng đường cao (chủ yếu glucose và fructose), đồng thời cung cấp chất xơ, kali, magiê và vitamin nhóm B. Quả được ăn tươi (loại mềm) hoặc sấy khô; chế biến mứt, siro (date syrup), bánh ngọt, đường chà là; nhựa cây (mật chà là) dùng làm đường và đồ uống; hạt rang có thể làm thức uống thay cà phê. Ở Ẩm thực Trung Đông, chà là gắn với lễ Ramadan. Lá chà là dùng dệt chiếu, lợp nhà; thân cây và cuống lá dùng làm vật liệu. Ở Việt Nam, chà là chủ yếu được nhập khẩu; một số nơi như Ninh Thuận, miền Trung trồng làm cảnh và thử nghiệm, song khí hậu ẩm không thật phù hợp.