Cỏ lào
Chromolaena odorata (L.) R.M.King & H.Rob.
Cỏ lào (Chromolaena odorata) là cây thảo lâu năm họ Cúc cao 1–2 m, lá mọc đối, vò có mùi; là loài cỏ dại xâm lấn mạnh ở vùng nhiệt đới, lá còn được dùng trong dân gian.
Chưa có đánh giá nào — hãy là người đầu tiên!
Hình ảnh
Cỏ lào — Lá (dùng làm thuốc)Cỏ lào — Toàn cây
Cỏ lào — Lá
Cỏ lào — Cụm hoa
Cỏ lào — Hoa (cận cảnh)
Cỏ lào — Quả khôCỏ lào — Lá (dùng làm thuốc)Cỏ lào — Toàn câyTổng quan
Cỏ lào (Chromolaena odorata), còn gọi bớp bớp hay yên bạch, là cây thảo lâu năm (có khi mọc thành cây bụi bò leo được) thuộc họ Cúc (Asteraceae), chi Chromolaena, cao 1–2 m (gặp điều kiện thuận lợi có thể bò lên tới 5–10 m nhờ thân mềm). Thân phân nhánh, có lông mịn. **Lá mọc đối, hình trứng–mũi giáo, mép khía răng, có 3 gân chính**, dài 4–10 cm, khi vò có mùi thơm hắc đặc trưng. **Hoa nhỏ màu tím nhạt/hồng nhạt** họp thành các đầu hoa (capitulum) nhỏ, xếp thành ngù ở ngọn; mỗi đầu hoa chỉ gồm hoa ống (flos tubulosus). Quả là quả bế (cypsela) mang chùm lông (pappus) giúp phát tán nhờ gió.
Cập nhật bởi lebachungtdh@gmail.com · 12/10/2026
Cỏ lào có nguồn gốc từ châu Mỹ nhiệt đới (México, Caribê, Nam Mỹ), được du nhập rồi trở thành **loài xâm lấn nguy hiểm** ở vùng nhiệt đới Cựu Thế giới (Đông Nam Á, châu Phi, châu Đại Dương), mọc nhanh trên đất trống, ven đường, nương rẫy và đồn điền. Ngoài việc bị coi là cỏ dại, **lá** được dùng trong y học dân gian (đắp vết thương, cầm máu, kháng khuẩn) ở nhiều nước; cây còn dùng làm phân xanh và cho mật ong. **Lưu ý**: độc với gia súc và bụi phấn hoa có thể gây dị ứng. Chưa được IUCN đánh giá nên xếp loại Chưa xếp hạng (NE).
Cập nhật bởi lebachungtdh@gmail.com · 12/10/2026
Vòng đời
Từ hạt đến thành phẩmNảy mầm & cây con
Hạt nhỏ có chùm lông phát tán nhờ gió, nảy mầm trên đất trống ẩm và mọc rất nhanh thành cây con.
Sinh trưởng thân lá
Thân mềm phân nhánh; **lá mọc đối, ba gân, mép khía răng**, khi vò tỏa mùi hắc đặc trưng.
Ra hoa
**Đầu hoa nhỏ màu tím nhạt** (chỉ gồm hoa ống) họp thành ngù ở ngọn; hoa cho mật và phấn.
Quả & phát tán hạt
Quả bế mang **chùm lông (pappus)** giúp hạt bay theo gió đi xa — cơ chế lan rộng mạnh của loài.
Phân bố & nguồn gốc
Tỉ lệ ghi nhận theo khu vực- Châu Mỹ nhiệt đới (bản địa)35%
- Đông Nam Á (xâm lấn)25%
- Châu Phi (xâm lấn)20%
- Nam Á (xâm lấn)10%
- Châu Đại Dương (xâm lấn)10%
Thành phần hoá học
Hàm lượng tương đối trong nhựa trầm- Tinh dầu (aromatic)Tạo mùi hắc đặc trưng của lá25%
- FlavonoidGóp phần tác dụng kháng khuẩn dân gian20%
- Alkaloid (pyrrolizidine)Cần lưu ý độc tính với gia súc20%
- TaninCó ở lá15%
- TerpenoidThành phần thứ cấp10%
- Khoáng & chất khácK, Ca, Mg...10%
Công dụng
- Dân gian: **lá** được giã đắp lên vết thương, cầm máu và dùng như chất kháng khuẩn ở nhiều nước nhiệt đới.
- Nông nghiệp: cây được dùng làm **phân xanh** và phủ đất nhờ sinh khối lớn, mọc nhanh.
- Mật ong: hoa là nguồn **mật và phấn** cho ong.
- Sinh khối: thân cây làm **củi/than** và vật liệu che phủ ở nông thôn.
- Thận trọng: là **cỏ dại xâm lấn**; độc với gia súc và bụi phấn hoa có thể gây dị ứng cho người.
Đặc tính
- Hình thái
- Lá mọc đối, 3 gân, thân mềm có thể bò leo
- Mùi
- Lá thơm hắc khi vò
- Sinh thái
- Cỏ dại xâm lấn, sinh trưởng nhanh, hạt phát tán nhờ gió
- Dược & khác
- Dùng dân gian; làm phân xanh; cho mật
Sinh cảnh & bảo tồn
Cỏ lào ưa sáng, mọc rất nhanh trên đất bị xáo trộn: đất trống, ven đường, nương rẫy bỏ hoang, bãi chăn, đồn điền và bờ ruộng khắp vùng nhiệt đới ẩm. Cây có nguồn gốc châu Mỹ nhiệt đới và đã trở thành loài xâm lấn quen thuộc ở Cựu Thế giới.
Bảo tồn
Cỏ lào không bị đe dọa mà ngược lại là một trong những loài cỏ dại xâm lấn nguy hiểm nhất vùng nhiệt đới; chưa được IUCN đánh giá nên xếp loại Chưa xếp hạng (NE). Họ Cúc (Asteraceae), chi Chromolaena. Giá trị: dược liệu dân gian, phân xanh, nguồn mật.
Tài liệu tham khảo
- 1POWO — Chromolaena odorata (L.) R.M.King & H.Rob. — Plants of the World Online (Kew), 2026
- 2GBIF Backbone Taxonomy — Chromolaena odorata (L.) R.M.King & H.Rob. — GBIF, 2026
- 3Wikipedia EN — Chromolaena odorata (Siam weed) — Wikipedia tiếng Anh, 2026
- 4Wikipedia VI — Bớp bớp (Cỏ lào) — Wikipedia tiếng Việt, 2026
- 5Wikipedia ZH — 飞机草 — Wikipedia tiếng Trung, 2026
- 6Ảnh: Vis M, Vinayaraj, Osagie99 (CC BY-SA 4.0) — Wikimedia Commons — Wikimedia Commons, 2026
- 7Ảnh: DXLINH (Public domain); 'leaves (2006)' (CC BY 2.5) — Wikimedia Commons — Wikimedia Commons, 2026