Ổi

Cây nhỏ thường xanh cao 3–10 m, vỏ nâu tróc từng mảng, cành non có lông mịn. Lá mọc đối, đơn nguyên, hình elip đến trứng, dài 5–15 cm, mặt trên sẫm bóng, mặt dưới có lông; gân nổi rõ. Hoa có cuống ngắn, mọc 1–3 ở nách lá; tràng trắng 5 cánh, nhị rất nhiều màu vàng; thơm nhẹ, thụ phấn nhờ côn trùng. Quả là quả mọng hình cầu đến trứng, đường kính 4–12 cm; vỏ xanh lục chuyển vàng-xanh hoặc vàng khi chín; thịt quả trắng, vàng nhạt hoặc hồng-đỏ tùy giống, vị ngọt thơm; ruột chứa nhiều hạt cứng nhỏ hình thận. Giống ổi trồng phổ biến gồm ổi nữ hoàng, ổi xá lị, ổi không hạt (đực trồng ĐBSCL).

Ổi có nguồn gốc México, Trung Mỹ, Caribe và bắc Nam Mỹ; được người Tây Ban Nha phổ biến khắp vùng nhiệt đới từ thế kỷ 16 (tên tiếng Anh guava bắt nguồn từ Taíno 'guayabo'). Thế giới sản xuất khoảng 55–62 triệu tấn ổi-mít-chùm ruột kết hợp (2019–2024), Ấn Độ dẫn đầu với khoảng 45%. Quả ổi rất giàu vitamin C (cao gấp khoảng 4 lần cam), chất xơ hòa tan, kali và lycopene (ở ruột hồng); hỗ trợ tiêu hóa và miễn dịch. Ở Việt Nam, ổi được trồng rộng khắp từ Bắc vào Nam; các vùng nổi tiếng gồm Phú Thọ (ổi VietGAP), ĐBSCL (Tiền Giang, Cần Thơ — ổi lê, ổi không hạt), Lâm Đồng. Lá ổi thường được nấu nước tắm, đun nước uống hỗ trợ tiêu chảy trong dân gian; quả ăn tươi, ép nước, sinh tố, làm mứt và món ổi lắc muối ớt.