Quất

Quất (Citrus japonica), còn gọi kim quất hay hạnh, là cây bụi hoặc cây nhỏ thường xanh thuộc họ Cam (Rutaceae), cao 2–4 m, phân cành nhiều, cành non thường có gai nhỏ. Lá hình trứng, xanh đậm, mọc so le, cuống có cánh nhỏ; lá có mùi thơm của tinh dầu khi vò. Hoa nhỏ màu trắng, thơm, mọc đơn hoặc thành chùm ở nách lá, thường tự thụ phấn. Quả nhỏ 2–4 cm, hình cầu hoặc bầu dục, vỏ mỏng màu vàng cam ăn được, vị ngọt chua, bên trong có 3–6 múi và hạt. Khác với hầu hết cây có múi, quất được ăn cả vỏ; vỏ chứa nhiều tinh dầu thơm. Loài có nguồn gốc Nam Trung Quốc và Đông Á, được trồng lâu đời ở Việt Nam.

Ở Việt Nam, quất là cây cảnh Tết phổ biến: cây nhỏ sai quả vàng tượng trưng cho may mắn, thịnh vượng và sum họp. Quả quất thường được ăn tươi cả vỏ, ngâm đường hoặc mật ong để giải khát, làm mứt quất, pha trà quất – mật ong trị ho; ở nước ngoài có rượu mùi kumquat và mứt kumquat. Vỏ quả giàu tinh dầu (chủ yếu limonene) dùng làm hương liệu, chiết xuất chăm sóc da. Trong y học dân gian, quả quất có tác dụng long đờm, trị ho, kích thích tiêu hoá; quả giàu vitamin C nên hỗ trợ đề kháng. Quất dễ trồng trong chậu, ưa nắng; ở Việt Nam cây được chiết, ghép và uốn tạo dáng trước Tết.