Trắc Nam Bộ
Dalbergia cochinchinensis Pierre ex Laness.
Trắc Nam Bộ (Dalbergia cochinchinensis) là loài gỗ hồng mộc rất quý, gỗ đỏ sẫm, thớ mịn, nặng; do khai thác trái phép, loài bị IUCN xếp cực kỳ nguy cấp.
Chưa có đánh giá nào — hãy là người đầu tiên!
Hình ảnh
Trắc Nam Bộ · ảnh 3Gỗ trắc đỏ sẫm
Trắc Nam Bộ · ảnh 2Trắc Nam Bộ · ảnh 3Gỗ trắc đỏ sẫmNguồn ảnh: Pamputt (CC0) · Centre de coopération internationale en recherche agronomique pour le développement (France). Programme Bois. Producteur d'un fonds d'archives (Public domain)
Tổng quan
Cây thường xanh chậm lớn, trung bình cao 10–25 m, thân có khi弯曲 và phân cành thấp trong điều kiện khai thác cũ. Tim gỗ màu đỏ sẫm đến tím, thớ mịn, rất nặng, hương nhẹ, được xếp vào nhóm gỗ đỏ (hongmu) cao cấp nhất cho đồ nội thất và điêu khắc.
Loài bản địa Campuchia, Lào, Thái Lan và Việt Nam, mộc trên đất thịt trong rừng rụng lá và rừng bán thường xanh khô. Gỗ trắc bị săn lùng gắt gao để cung cấp cho ngành nội thất gỗ đỏ Trung Quốc, nhiều cây bị đào tận gốc. Loài được đánh giá lại năm 2022 và xếp cực kỳ nguy cấp (CR); Dalbergia cochinchinensis được đưa vào CITES Phụ lục II tại CoP16 năm 2013.
Vòng đời
Từ hạt đến thành phẩmHạt
Hạt trắc nằm trong quả cánh mỏng, bay theo gió rồi rơi xuống đất; thu quả chín và gieo sớm để giữ khả năng nảy mầm.
Mầm
Hạt nảy mầm trên đất khoáng vào đầu mùa mưa; hơi ấm và độ ẩm của mùa mưa là điều kiện kích thích nảy mầm.
Cây non
Cây non sinh trưởng chậm, ưa sáng xen kẽ, chịu được đất nghèo và nắng gắt mùa khô.
Cây trưởng thành
Cây 10–25 m, tim gỗ đỏ sẫm hình thành chậm sau nhiều thập kỷ; chất lượng gỗ càng cao khi cây càng già.
Khai thác
Gỗ được xẻ, sấy và đánh bóng cho nội thất, điêu khắc; khai thác trái phép là mối đe dọa lớn nhất nên cần truy xuất nguồn gốc hợp pháp.
Phân bố & nguồn gốc
Tỉ lệ ghi nhận theo khu vực- Campuchia27%
- Việt Nam26%
- Lào22%
- Thái Lan18%
- Khu vực khác7%
Thành phần hoá học
Hàm lượng tương đối trong nhựa trầm- CelluloseKhung vách tế bào gỗ43%
- HemicelluloseLiên kết vách tế bào20%
- LigninTỷ lệ cao, gỗ cứng nặng31%
- Chiết xuất (tannin & sắc tố đỏ)Tạo màu đỏ sẫm cho tim gỗ6%
Công dụng
- Đồ nội thất cao cấp như bàn ghế gỗ đỏ
- Điêu khắc, tượng và đồ trạm trổ
- Chuỗi hạt, trang sức và đồ thủ công
- Ván sàn và ốp lát nội thất quý
Đặc tính
- Màu gỗ
- Đỏ sẫm đến tím
- Thớ gỗ
- Mịn, vân cuộn đẹp
- Tỉ trọng
- 0,85 – 1,10 g/cm³
- Độ bền
- Rất bền, thơm nhẹ
Sinh cảnh & bảo tồn
Rừng rụng lá và rừng bán thường xanh khô trên đất thịt, mùa khô kéo dài; bản địa Campuchia, Lào, Thái Lan và Việt Nam.
Bảo tồn
Dalbergia cochinchinensis được đánh giá lại năm 2022 và xếp cực kỳ nguy cấp (CR) trên Sách đỏ IUCN: nhu cầu gỗ hồng mộc bùng nổ khiến cây bị đốn và đào tận gốc xuyên suốt vùng phân bố. Loài được đưa vào CITES Phụ lục II (CoP16, 2013); mọi giao thương quốc tế đều cần giấy phép và nguồn gốc hợp pháp.
Tài liệu tham khảo
- 1Dalbergia cochinchinensis — The IUCN Red List of Threatened Species (2022 reassessment) — IUCN, 2022
- 2CITES CoP16 Proposal 60 — Dalbergia cochinchinensis in Appendix II — CITES, 2013
- 3Range-wide priority setting for the conservation of Asian rosewoods — Biological Conservation, 2022