Trạng nguyên
Euphorbia pulcherrima Willd. ex Klotzsch
Trạng nguyên (Euphorbia pulcherrima) là cây bụi họ Đại kích nổi tiếng với lá bắc đỏ rực dùng làm hoa Giáng sinh; bản địa Mexico–Trung Mỹ, hoa thật nhỏ màu vàng, nhựa mủ trắng.
Chưa có đánh giá nào — hãy là người đầu tiên!
Hình ảnh
Trạng nguyên — Chậu hoa Giáng sinh (sản phẩm)Trạng nguyên — Cây có lá bắc đỏ
Trạng nguyên — Lá non
Trạng nguyên — Cận cảnh lá bắc đỏ
Trạng nguyên — Cụm hoa thật (cyathia)
Trạng nguyên — Giống lá bắc vàng & đỏTrạng nguyên — Chậu hoa Giáng sinh (sản phẩm)Trạng nguyên — Cây có lá bắc đỏVòng đời
Từ hạt đến thành phẩmCây
Cây bụi/cây nhỏ thường xanh cao 0,6–4 m, thân chứa nhựa mủ trắng.
Lá
Lá mọc so le, xanh đậm, mép răng cưa nông.
Hoa (lá bắc)
Lá bắc ngọn đổi đỏ rực, tạo thành 'bông hoa' Giáng sinh.
Hoa thật (cyathia)
Hoa thật là cyathia rất nhỏ màu vàng tụ ở giữa chùm lá bắc.
Phân bố & nguồn gốc
Tỉ lệ ghi nhận theo khu vực- Mexico (bản địa, quần thể hoang dã)30%
- Trung Mỹ & Guatemala (bản địa)15%
- Hoa Kỳ & Canada (trồng thương mại)20%
- Châu Âu (trồng)15%
- Đông Á & Đông Nam Á, gồm Việt Nam (trồng)20%
Thành phần hoá học
Hàm lượng tương đối trong nhựa trầm- Nước68%
- Nhựa mủ (latex)Gây kích ứng da/mắt15%
- Flavonoid8%
- Sắc tố lá bắc (anthocyanin/carotenoid)Tạo màu đỏ/hồng/vàng5%
- Triterpenoid2%
- Protein & khoáng2%
Công dụng
- Cây cảnh Giáng sinh: biểu tượng Noel, hàng chục triệu chậu bán ra mỗi năm trên thế giới; hầu hết giống thương mại nhân bằng giâm cành và được điều khiển quang chu kỳ để ra lá bắc đỏ đúng dịp lễ
- Cây cảnh quan: trồng vườn và công viên ở vùng nhiệt đới–cận nhiệt đới, có thể thành bụi cao tới 4 m; nhiều màu lá bắc (đỏ, hồng, trắng, vàng, loang)
- Y học dân gian & thuốc nhuộm: người Aztec dùng nhựa mủ chữa sốt và dùng lá bắc làm thuốc nhuộm đỏ; tên Nahuatl là cuetlaxochitl
- An toàn: nhựa mủ gây kích ứng da và mắt; tuy bị mang tiếng 'độc' nhưng ăn phải thường vô hại (đôi khi buồn nôn) — nên tránh để trẻ nhỏ và thú nuôi nhai cây
Đặc tính
- Dạng
- Cây bụi/cây nhỏ thường xanh, nhựa mủ trắng
- Sản phẩm
- Chậu hoa Giáng sinh; cây cảnh
- Đặc trưng
- Lá bắc đỏ rực tạo 'hoa'; hoa thật nhỏ màu vàng (cyathia)
- Công dụng
- Làm cảnh (Giáng sinh), y học dân gian & thuốc nhuộm (Aztec)
Sinh cảnh & bảo tồn
Trạng nguyên ưa nắng đến bán râm và đất ẩm nhưng thoát nước, khí hậu ấm–cận nhiệt đới. Bản địa Mexico và Trung Mỹ, mọc trên sườn núi hướng Thái Bình Dương ở độ cao trung bình; quần thể hoang dã phân mảnh do chặt phá rừng. Hiện được trồng khắp thế giới làm cây Giáng sinh.
Bảo tồn
Trạng nguyên bản địa Mexico–Guatemala; quần thể hoang dã rất phân mảnh và bị đe dọa bởi phá rừng không kiểm soát, song nhờ được trồng thương mại quy mô toàn cầu nên loài không bị đe dọa tuyệt chủng — xếp loại Ít quan tâm (LC). Họ Đại kích (Euphorbiaceae), chi Euphorbia.
Tài liệu tham khảo
- 1Plants of the World Online — Euphorbia pulcherrima Willd. ex Klotzsch — Kew Science, 2026
- 2Poinsettia (Euphorbia pulcherrima) — description, bracts, cyathia, cultivation, toxicity — Wikipedia tiếng Anh, 2026
- 3Trạng nguyên (cây) — đặc điểm, nguồn gốc, công dụng — Wikipedia tiếng Việt, 2026
- 4一品红 Euphorbia pulcherrima — 形態、苞片與用途 — Wikipedia tiếng Trung, 2026
- 5Nguồn ảnh: Sankar 1995 (CC BY-SA 4.0); Trio3D (CC BY-SA 4.0); ajay_suresh (CC BY 2.0) — Wikimedia Commons,
- 6Nguồn ảnh: Meneerke bloem (CC BY-SA 4.0); Carlos Valenzuela (CC BY-SA 4.0); Laurent Bélanger (CC BY-SA 4.0) — Wikimedia Commons,