Vải
Litchi chinensis Sonn.
Vải (Litchi chinensis) là cây ăn quả cận nhiệt đới, quả vỏ đỏ sần với cùi trắng mọng nước rất thơm; giống “vải thiều” của Việt Nam nổi tiếng ở Thanh Hà, Lục Ngạn.
Chưa có đánh giá nào — hãy là người đầu tiên!
Hình ảnh
Vải — CâyVải — Toàn cây
Vải — Quả & hạt
Vải — Hoa
Vải — Lá
Vải — Hạt & cây nonVải — CâyVải — Toàn câyTổng quan
Cây cao 10–20 m, tán tròn rậm, vỏ xám. Lá kép lông chim, lá chét bóng, hình mác. Hoa nhỏ màu vàng lục mọc thành chùm; quả hạch hình cầu, vỏ đỏ sần có gai nhỏ, cùi trắng trong, một hạt nâu bóng.
Vải ưa khí hậu cận nhiệt đới ẩm, cần mùa đông mát để phân hóa hoa. Quả ăn tươi, sấy khô, đóng hộp; hoa cho mật ong thơm. Lưu ý: ăn nhiều vải xanh lúc đói có thể gây hạ đường huyết, nhất là ở trẻ nhỏ.
Vòng đời
Từ hạt đến thành phẩmHạt
Hạt mất sức nảy mầm nhanh; gieo tươi trong bầu, lên mầm sau 1–3 tuần.
Cây non
Cây non ưa sáng; thường ghép hoặc chiết để giữ giống tốt và sớm cho quả.
Ra hoa
Sau mùa đông mát, chùm hoa vàng lục nở, ong đến hút mật.
Kết quả
Quả đỏ sần chín vào đầu hè; thu hoạch nhanh vì dễ dập.
Phân bố & nguồn gốc
Tỉ lệ ghi nhận theo khu vực- Nam Trung Quốc34%
- Việt Nam20%
- Ấn Độ · Nam Á18%
- Đông Nam Á khác16%
- Madagascar · Mauritius12%
Thành phần hoá học
Hàm lượng tương đối trong nhựa trầm- Đường (sucrose, glucose, fructose)Vị ngọt thơm40%
- Vitamin CKhá cao trong vải tươi26%
- Polyphenol · FlavonoidChống oxy hóa20%
- Hypoglycin · KhácTrong quả xanh, gây hạ đường huyết14%
Công dụng
- Quả tươi, sấy khô, đóng hộp
- Mật ong vải thơm
- Vỏ, hạt, rễ dùng trong y học cổ truyền
Đặc tính
- Lá
- Kép lông chim, bóng
- Quả
- Vỏ đỏ sần, cùi trắng trong
- Hạt
- Nâu bóng, một hạt
Sinh cảnh & bảo tồn
Bản địa Nam Trung Quốc; ưa khí hậu cận nhiệt đới ẩm, mùa đông mát khô để phân hóa hoa; đất sâu, thoát nước, hơi chua.
Bảo tồn
Không bị đe dọa toàn cầu (IUCN: Ít quan tâm). Được trồng rộng ở nhiều nước; nguồn chủ yếu từ cây trồng.
Tài liệu tham khảo
- 1Plants of the World Online — Litchi chinensis — Kew Science, 2024
- 2IUCN Red List — Litchi chinensis — IUCN, 2019
- 3Lychee (Litchi chinensis): a review — Fruit Trees, 2016
- 4Hình ảnh minh hoạ lấy từ Wikimedia Commons, tôn trọng giấy phép ghi kèm — Wikimedia Commons,
- 5Nguồn ảnh: J.M.Garg (CC BY-SA 3.0), Wikimedia Commons — Wikimedia Commons,
- 6Nguồn ảnh: B.navez (CC BY-SA 4.0), Wikimedia Commons — Wikimedia Commons,
- 7Nguồn ảnh: B.navez (CC BY-SA 3.0), Wikimedia Commons — Wikimedia Commons,
- 8Nguồn ảnh: This photo was taken by Dave Whitinger (CC BY-SA 3.0), Wikimedia Commons — Wikimedia Commons,
- 9Nguồn ảnh: DiverDave (CC BY-SA 4.0), Wikimedia Commons — Wikimedia Commons,