Cao lương

Cao lương (Sorghum bicolor), còn gọi lúa miến, là cây cỏ hằng năm thuộc họ Hòa thảo (Poaceae), cao 0,5–3 m, thân đặc, thẳng, các đốt thường phủ phấn trắng. Lá dài hình dải, mọc so le, có bẹ dài ôm thân. Cụm hoa là chùy (panicle) ở ngọn, khá đặc, mang hàng trăm hạt nhỏ dạng quả hạch; hạt khi chín có nhiều màu (trắng, vàng, đỏ, nâu, đen). Cao lương là cây ngày ngắn, ưa nóng và chịu hạn tốt; phần lớn tự thụ phấn. Có hai nhóm chính: cao lương lấy hạt và cao lương ngọt (sweet sorghum) giàu đường trong thân, cùng một số giống trồng làm cảnh với chuỳ lớn, đỏ. Loài có nguồn gốc châu Phi (vùng Sahel), được thuần hoá khoảng 8.000 năm trước và nay là cây ngũ cốc lớn thứ năm thế giới.

Ở Việt Nam, cao lương được trồng rải rác ở Tây Nguyên, miền Đông Nam Bộ và một số tỉnh miền núi phía Bắc, có nơi trồng làm cảnh hoặc lấy hạt nấu cháo, làm bánh. Trên thế giới, hạt cao lương được xay thành bột làm bánh, cháo, cơm cao lương, món bo bo; hạt còn dùng cho chăn nuôi gia súc, gia cầm và sản xuất ethanol sinh học. Thân cây cao lương ngọt được ép lấy siro và làm nguyên liệu lên men; ở nhiều nước châu Phi, cao lương dùng nấu bia truyền thống (dolo, burukutu). Chuỳ cao lương khô còn được bó làm chổi, còn thân, lá và bã dùng làm thức ăn gia súc, chất đốt và phủ đất chống xói mòn. Cao lương chịu hạn, chịu đất chua, chi phí canh tác thấp nên được xem là cây lương thực quan trọng trong bối cảnh biến đổi khí hậu.