Cúc tần
Pluchea indica (L.) Less.
Cúc tần (Pluchea indica), còn gọi từ bi hay lức, là cây bụi nhỏ họ Cúc mọc ven biển, đầm lầy; lá thơm mùi long não, hoa tím nhạt; lá non ăn được, rễ và lá dùng làm thuốc.
Chưa có đánh giá nào — hãy là người đầu tiên!
Hình ảnh
Cúc tần — Sinh cảnh ven biểnCúc tần — Cây
Cúc tần — Lá
Cúc tần — Hoa
Cúc tần — Hoa & lá
Cúc tần — Thân & rễCúc tần — Sinh cảnh ven biểnCúc tần — CâyVòng đời
Từ hạt đến thành phẩmCây
Cây bụi nhỏ phân cành nhiều từ gốc, cao 0,5–2 m.
Lá
Lá đơn mọc so le, hình bầu dục–thuôn, mép có răng cưa.
Hoa
Đầu hoa nhỏ màu hồng tím nhạt đến trắng.
Quả
Quả bế nhỏ mang túm lông, phát tán nhờ gió.
Phân bố & nguồn gốc
Tỉ lệ ghi nhận theo khu vực- Đông Nam Á (gồm Việt Nam)30%
- Nam Á (Ấn Độ, Sri Lanka)25%
- Úc & New Guinea10%
- Nam Trung Quốc & Đài Loan10%
- Các đảo Thái Bình Dương (du nhập/xâm lấn)25%
Thành phần hoá học
Hàm lượng tương đối trong nhựa trầm- Nước80%
- Xơ6%
- Vitamin & khoáng5%
- Flavonoid3%
- β-sitosterol & stigmasterol3%
- Tinh dầu (sesquiterpene, mùi long não)3%
Công dụng
- Thực phẩm: lá non ăn sống, nấu canh hoặc ăn kèm rau sống (ở Indonesia/Malaysia gọi ‘beluntas’, dùng như rau); lá có mùi thơm đặc trưng
- Y học dân gian: lá, rễ dùng trị cảm, đau đầu, sốt, lỵ, đau nhức; rễ chứa β-sitosterol & stigmasterol (nghiên cứu hạ đường huyết, trung hòa nọc rắn)
- Cảnh quan & môi trường: trồng làm hàng rào, cây cảnh, chắn gió ven biển, giữ cát; nhưng là loài xâm lấn ở một số đảo nên cần kiểm soát
- Văn hóa & tên gọi: ‘từ bi’ (lòng từ bi) do công dụng chữa bệnh; ở Ấn Độ, Trung Quốc, Đông Nam Á đều có tên riêng và được dùng trong y học cổ truyền
Đặc tính
- Dạng
- Cây bụi nhỏ ven biển
- Sản phẩm
- Lá non ăn được; lá & rễ làm thuốc
- Đặc trưng
- Lá thơm mùi long não; hoa tím nhạt; chịu mặn
- Công dụng
- Rau ăn, thuốc dân gian, hàng rào/cảnh quan
Sinh cảnh & bảo tồn
Cúc tần mọc nơi đất ẩm và hơi mặn: ven biển, bãi cát, đầm lầy mặn, cửa sông, ruộng muối và đất hoang ven biển; chịu mặn và úng tốt, ưa sáng. Bản địa Nam Á, Đông Nam Á và Úc; đã du nhập và trở thành loài xâm lấn ở nhiều đảo Thái Bình Dương (Hawaii, Laysan…). Ở Việt Nam, cây mọc hoang ven biển và được trồng ven vườn ở nhiều tỉnh.
Bảo tồn
Loài chưa được IUCN đánh giá riêng nhưng phân bố rộng và đang lan rộng; không bị đe dọa, xếp loại Ít quan tâm (LC). Lưu ý: bị coi là loài xâm lấn ở Hawaii và một số đảo Thái Bình Dương. Họ Cúc (Asteraceae), chi Pluchea — cùng họ với bồ công anh và cải cúc.
Tài liệu tham khảo
- 1Plants of the World Online — Pluchea indica (L.) Less. — Kew Science, 2026
- 2Pluchea indica (Indian camphorweed) — description, distribution, uses — Wikipedia tiếng Anh, 2026
- 3Cúc tần (Pluchea indica) — Wikipedia tiếng Việt — Wikipedia tiếng Việt, 2026
- 4阔苞菊 Pluchea indica — 形态、分布与利用 — Wikipedia tiếng Trung, 2026
- 5Nguồn ảnh: Boesenbergia (CC BY-SA 4.0); Forest and Kim Starr (CC BY 3.0 US) — Wikimedia Commons,
- 6Nguồn ảnh: Forest and Kim Starr — lá, hoa, hoa & lá, thân & rễ, sinh cảnh (CC BY 3.0 US) — Wikimedia Commons,