Đu đủ
Carica papaya L.
Đu đủ (Carica papaya) là cây thân mềm ngắn sống vài năm, lá to chia thùy, quả mọng vỏ xanh ruột vàng cam; nhựa quả chứa enzyme papain (làm mềm thịt, dùng y học).
Chưa có đánh giá nào — hãy là người đầu tiên!
Hình ảnh
Đu đủ — CâyĐu đủ — Toàn cây
Đu đủ — Quả & hạt
Đu đủ — Hoa
Đu đủ — Lá
Đu đủ — Hạt & cây nonĐu đủ — CâyĐu đủ — Toàn câyTổng quan
Cây cao 3–10 m, thân xốp, ít phân cành, có mủ trắng. Lá to, phiến chia thùy sâu trên cuống dài. Hoa trắng kem, có cây đơn tính (đực/cái) và cây lưỡng tính; quả mọng lớn, khi chín vỏ vàng cam, ruột mềm, nhiều hạt đen bọc nhầy.
Quả chín ăn tươi vì thơm ngọt, giàu lycopen và vitamin C; quả xanh (đu đủ non) dùng nấu canh, bóp gỏi, hầm thịt. Nhựa quả chứa papain làm mềm thịt và hỗ trợ tiêu hóa; lá đu đủ cũng được dùng trong y học dân gian.
Vòng đời
Từ hạt đến thành phẩmHạt
Hạt đen bọc nhầy, gieo tươi lên mầm sau 2–3 tuần.
Cây non
Cây non mọc rất nhanh, ra hoa chỉ sau 4–8 tháng.
Ra hoa
Hoa trắng kem mọc ở nách lá; cây có thể đực, cái hoặc lưỡng tính.
Kết quả
Quả lớn nhanh, chín sau 4–6 tháng; cây cho quả liên tục 2–3 năm.
Phân bố & nguồn gốc
Tỉ lệ ghi nhận theo khu vực- Trung Mỹ (bản địa)14%
- Ấn Độ26%
- Đông Nam Á22%
- Việt Nam14%
- Mỹ Latinh · Phi24%
Thành phần hoá học
Hàm lượng tương đối trong nhựa trầm- PapainPhân giải protein, làm mềm thịt30%
- LycopeneMàu đỏ cam, chống oxy hóa24%
- β-Caroten · Vitamin CTiền vitamin A, miễn dịch24%
- Carpaine · KhácAncaloid trong lá22%
Công dụng
- Quả chín ăn tươi, sinh tố, nộm
- Quả xanh nấu canh, hầm thịt, bóp gỏi
- Papain làm mềm thịt, hỗ trợ tiêu hóa; lá dùng dân gian
Đặc tính
- Thân
- Xốp, có mủ trắng
- Lá
- To, chia thùy sâu
- Quả
- Mọng, chín vàng cam
Sinh cảnh & bảo tồn
Bản địa Trung Mỹ; ưa khí hậu nhiệt đới ấm, nhiều nắng, đất tơi giàu mùn, thoát nước tốt; trồng ở vườn nhà, ruộng rau và ven sông.
Bảo tồn
Không bị đe dọa toàn cầu (IUCN: Ít quan tâm). Cây trồng nhiệt đới phổ biến, nguồn chủ yếu từ canh tác; một số loài Carica họ hàng hoang dã quý hiếm hơn.
Tài liệu tham khảo
- 1Plants of the World Online — Carica papaya — Kew Science, 2024
- 2IUCN Red List — Carica papaya — IUCN, 2019
- 3Papaya: Biology, Cultivation, Production and Uses — CRC Press, 2016
- 4Hình ảnh minh hoạ lấy từ Wikimedia Commons, tôn trọng giấy phép ghi kèm — Wikimedia Commons,
- 5Nguồn ảnh: Jeevan Jose, Kerala, India (CC BY-SA 4.0), Wikimedia Commons — Wikimedia Commons,
- 6Nguồn ảnh: Prenn (CC BY-SA 3.0), Wikimedia Commons — Wikimedia Commons,
- 7Nguồn ảnh: Pancrat (CC BY-SA 3.0), Wikimedia Commons — Wikimedia Commons,
- 8Nguồn ảnh: JDP90 (Joydeep) (CC BY-SA 3.0), Wikimedia Commons — Wikimedia Commons,
- 9Nguồn ảnh: Dacnoh (CC BY-SA 3.0), Wikimedia Commons — Wikimedia Commons,
- 10Nguồn ảnh: H. Zell (CC BY-SA 3.0), Wikimedia Commons — Wikimedia Commons,