Kiệu

Cây thảo sống lâu năm cao 30–60 cm; củ (thân hành) hình trứng thuôn, phình ở gốc, màu trắng ngà hoặc tím nhạt, mọc thành cụm; lá dẹt hình trụ hơi rỗng, hẹp, đầu nhọn, mặt có lớp sáp mỏng màu xanh xám; hoa nhỏ mọc thành tán ở đầu cán hoa, cánh hoa hẹp màu tím nhạt hoặc trắng pha tía; quả nang nhỏ, hạt hiếm — cây chủ yếu nhân giống vô tính bằng củ con. Toàn cây có vị cay hăng nhẹ đặc trưng của họ Hành, củ khi ăn giòn, thơm.

Kiệu có nguồn gốc Đông Á, được trồng từ lâu ở Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên và Việt Nam cũng như nhiều nước Đông Nam Á; ở Việt Nam kiệu trồng rộng rãi ở đồng bằng và trung du, đặc biệt các vùng chuyên canh miền Tây và duyên hải miền Trung. Củ kiệu thu hoạch vào cuối năm, muối chua ngọt ăn kèm thịt mỡ, bánh chưng, bánh tét trong dịp Tết — một nét ẩm thực đặc trưng; kiệu còn dùng làm dưa chua, xào, gia vị. Theo đông y, củ kiệu vị cay, đắng, tính ấm, có tác dụng ôn trung (làm ấm bụng), hành khí, tiêu đầy hơi, lợi tiểu, chữa đái dắt; ăn đều giúp cơ thể chịu lạnh tốt. Lá kiệu còn dùng quấn thịt nướng hoặc ướp gia vị.