Sa kê
Artocarpus altilis (Parkinson) Fosberg
Sa kê (Artocarpus altilis) là cây gỗ họ Dâu tằm; quả to, vỏ có mắt, cơm trắng giàu tinh bột; dùng nướng, luộc, chiên, nấu canh; còn gọi cây bánh mì.
Chưa có đánh giá nào — hãy là người đầu tiên!
Hình ảnh
Sa kê — Minh họaSa kê — Cây
Sa kê — Lá
Sa kê — Lá (2)
Sa kê — Quả
Sa kê — Quả (2)Sa kê — Minh họaSa kê — CâyTổng quan
Sa kê (Artocarpus altilis), còn gọi cây bánh mì hay xakê, là cây gỗ trung bình thuộc họ Dâu tằm (Moraceae), có nguồn gốc từ New Guinea và vùng Đông Nam Á hải đảo. Cây cao 12–20 m, tán rộng, có mủ trắng sữa. Lá to, mọc so le; ở cây non lá xẻ thùy sâu như lông chim, trên cây trưởng thành phiến lá dài 20–60 cm, mặt trên bóng. Hoa đơn tính mọc cùng gốc: hoa đực thành cụm hình đuôi mèo, hoa cái thành cụm hình đầu tròn. Quả là quả tụ lớn hình cầu đến bầu dục, đường kính 10–30 cm, vỏ đầy mắt như gai mềm, khi chín ngả vàng xanh, bên trong là lớp cơm trắng ngà giàu tinh bột. Nhiều giống trồng không có hạt; giống có hạt cho hạt to, ăn được khi nướng hoặc luộc. Sa kê ưa khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, mưa đều và đất màu mỡ thoát nước tốt. Đây là cây lương thực truyền thống của cư dân các đảo Thái Bình Dương; ở Việt Nam cây được trồng ở miền Nam, chủ yếu làm cây cảnh và cây ăn quả.
Vòng đời
Từ hạt đến thành phẩmCây
Cây gỗ tán rộng, cao 12–20 m.
Lá
Lá to, xẻ thùy sâu, mọc so le.
Quả
Quả tụ to, vỏ đầy mắt, cơm trắng.
Minh họa
Cành mang quả, lá và mặt cắt.
Phân bố & nguồn gốc
Tỉ lệ ghi nhận theo khu vực- Thái Bình Dương (Melanesia, Polynesia)40%
- Đông Nam Á hải đảo (Indonesia, Philippines, Malaysia)30%
- Nam Á & Sri Lanka15%
- Trung Mỹ & Caribe10%
- Châu Phi & vùng khác5%
Thành phần hoá học
Hàm lượng tương đối trong nhựa trầm- Nước70%
- Glucid (tinh bột)22%
- Xơ4%
- Protein1.5%
- Khoáng (kali, canxi)1.5%
- Lipid & vitamin1%
Công dụng
- Thực phẩm: quả luộc, nướng, chiên, nấu canh, làm bánh; dùng như lương thực ở đảo Thái Bình Dương
- Y học dân gian: lá, vỏ và nhựa dùng đắp mụn, chữa đau răng, viêm nhiễm
- Vật liệu: gỗ nhẹ đóng đồ, làm thuyền; vỏ lấy sợi dệt; nhựa mủ dùng bẫy chim
- Cảnh & bóng mát: trồng làm cây cảnh, cây bóng mát và cây ăn quả vườn nhà
Đặc tính
- Dạng
- Cây gỗ có mủ
- Quả
- Quả tụ to, vỏ mắt
- Tính
- Bình, vị ngọt nhạt
- Giá trị
- Lương thực (tinh bột), cây ăn quả, cây cảnh
Sinh cảnh & bảo tồn
Sa kê có nguồn gốc vùng New Guinea và Đông Nam Á hải đảo, được cư dân các đảo Thái Bình Dương trồng từ hàng nghìn năm. Cây ưa khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, mưa đều, nhiều nắng và đất màu mỡ, thoát nước tốt. Nhân giống bằng hạt hoặc giâm rễ, ghép. Ở Việt Nam, sa kê được trồng ở miền Nam, chủ yếu làm cây cảnh và cây ăn quả trong vườn nhà.
Bảo tồn
Loài được trồng rộng khắp vùng nhiệt đới, chưa được IUCN đánh giá (NE). Là cây lương thực quan trọng của các đảo Thái Bình Dương. Họ Dâu tằm (Moraceae), chi Artocarpus.
Tài liệu tham khảo
- 1Plants of the World Online — Artocarpus altilis (Parkinson) Fosberg — Kew Science, 2026
- 2Breadfruit — mô tả, trồng trọt, sử dụng — Wikipedia tiếng Anh, 2026
- 3Sa kê — đặc điểm, công dụng — Wikipedia tiếng Việt, 2026
- 4麵包樹 Artocarpus altilis — 形態、用途 — Wikipedia tiếng Trung, 2026
- 5Nguồn ảnh: Krzysztof Ziarnek, Kenraiz (CC BY-SA 4.0) / Forest and Kim Starr (CC BY 3.0) — Wikimedia Commons,
- 6Nguồn ảnh: Pseudopanax (Public domain) / Hans Hillewaert (CC BY-SA 3.0) / Wellcome Collection (CC BY 4.0) — Wikimedia Commons,