Tầm bóp
Physalis angulata L.
Tầm bóp (Physalis angulata), còn gọi thù lù, là cây thảo một năm họ Cà mọc khắp nhiệt đới; quả mọng vàng nằm trong đài phồng hình lồng đèn, ăn được, dùng làm rau và thuốc.
Chưa có đánh giá nào — hãy là người đầu tiên!
Hình ảnh
Tầm bóp — Chùm quả với đài phồngTầm bóp — Cây mọc hoang
Tầm bóp — Lá
Tầm bóp — Hoa
Tầm bóp — Quả trong lồng đèn
Tầm bóp — Cành với hoa & láTầm bóp — Chùm quả với đài phồngTầm bóp — Cây mọc hoangVòng đời
Từ hạt đến thành phẩmCây
Cây thảo một năm đứng, cành khía, mọc thành bụi nhỏ.
Lá
Lá hình trứng, mép khía răng cưa nông, mọc so le.
Hoa
Hoa chuông 5 cạnh vàng nhạt, gốc có 5 đốm nâu.
Quả
Quả mọng vàng cam nằm trong 'lồng đèn' đài phồng.
Phân bố & nguồn gốc
Tỉ lệ ghi nhận theo khu vực- Châu Mỹ nhiệt đới (bản địa)30%
- Đông Nam Á (gồm Việt Nam)25%
- Đông Á (Trung Quốc, Nhật Bản, Đài Loan)15%
- Ấn Độ & châu Phi15%
- Úc & các đảo Thái Bình Dương15%
Thành phần hoá học
Hàm lượng tương đối trong nhựa trầm- Nước75%
- Đường (quả chín)10%
- Xơ8%
- Protein4%
- Physalin & withanolide (hoạt chất)2%
- Vitamin & khoáng1%
Công dụng
- Ẩm thực: quả chín vị ngọt nhẹ ăn tươi hoặc làm mứt; ngọn non và lá hái làm rau luộc, nấu canh (rau lu lu cái)
- Y học dân gian: toàn cây chứa physalin, withanolide — dùng chống viêm, giảm đau, hạ sốt, lợi tiểu và chữa mụn nhọt tại nhiều nước nhiệt đới
- Sinh thái: cây dại cho hạt dự trữ thức ăn chim; đài phồng giấy dùng trang trí, làm cảnh khô; loài gieo rắc nhanh, có nơi xem là cỏ dại xâm lấn đất canh tác
- Nghiên cứu: physalin được nghiên cứu hoạt tính chống ung thư, chống ký sinh trùng và điều hòa miễn dịch trong dược lý hiện đại
Đặc tính
- Dạng
- Cây thảo một năm mọc hoang
- Sản phẩm
- Quả ăn được; rau ngọn; thuốc dân gian
- Đặc trưng
- Đài phồng hình lồng đèn ôm quả mọng vàng
- Công dụng
- Ăn quả, rau, mứt, thuốc
Sinh cảnh & bảo tồn
Tầm bóp ưa nơi đất trống, ẩm, nhiều nắng: bờ ruộng, ven đường, vườn cây, bãi đất hoang và khe tường; đất giàu dinh dưỡng, thoát nước tốt. Mọc hoang khắp vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới — Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, châu Phi, châu Mỹ và châu Đại Dương; thường thấy ở ruộng sau vụ, ven kênh mương và quanh làng.
Bảo tồn
Loài phổ biến, phát tán rộng, chưa bị đe dọa — xếp loại Ít quan tâm (LC). Họ Cà (Solanaceae), chi Physalis — cùng họ với cà chua, cà tím, ớt, thuốc lào và khoai tây.
Tài liệu tham khảo
- 1Plants of the World Online — Physalis angulata L. — Kew Science, 2026
- 2Physalis angulata (cutleaf groundcherry) — description, distribution, ecology — Wikipedia tiếng Anh, 2026
- 3Tầm bóp (Physalis angulata) — Wikipedia tiếng Việt — Wikipedia tiếng Việt, 2026
- 4苦蘵 Physalis angulata — 形態、分布與利用 — Wikipedia tiếng Trung, 2026
- 5Nguồn ảnh: M108t (CC BY 4.0); Nativeplants garden (CC BY-SA 4.0) — Wikimedia Commons,
- 6Nguồn ảnh: Forest and Kim Starr (CC BY 3.0 US) — Wikimedia Commons,