Trinh nữ
Mimosa pudica L.
Trinh nữ (Mimosa pudica) là cây thảo họ Đậu nổi tiếng vì lá cụp khi chạm; hoa hồng phấn cầu, quả đậu có gai; mọc khắp nhiệt đới, gốc Nam Mỹ; dùng làm thuốc an thần.
Chưa có đánh giá nào — hãy là người đầu tiên!
Hình ảnh
Trinh nữ — Cây thuốc / cây cảnh (sản phẩm)Trinh nữ — Cây
Trinh nữ — Lá
Trinh nữ — Hoa
Trinh nữ — Quả (đậu) có gai
Trinh nữ — Thân gai & cànhTrinh nữ — Cây thuốc / cây cảnh (sản phẩm)Trinh nữ — CâyVòng đời
Từ hạt đến thành phẩmCây
Cây thảo bò có gai, mọc dày ở đất trống.
Lá
Lá kép hai lần với nhiều đôi lá chét nhỏ.
Hoa
Cụm hoa hình cầu hồng phấn như bóng bông.
Quả
Quả đậu dẹt có gai, chứa hạt dẹt nâu.
Phân bố & nguồn gốc
Tỉ lệ ghi nhận theo khu vực- Trung & Nam Mỹ nhiệt đới (bản địa)40%
- Đông Nam Á & Ấn Độ (tự nhiên hoá, gồm Việt Nam)25%
- Châu Phi & Madagascar12%
- Úc & châu Đại Dương10%
- Nam Hoa Kỳ, Caribe & Hawaii13%
Thành phần hoá học
Hàm lượng tương đối trong nhựa trầm- Nước78%
- Xơ8%
- Mimosin & tanin5%
- Flavonoid (quercetin, kaempferol) & glycoside4%
- Saponin & alkaloid3%
- Tinh dầu & khoáng2%
Công dụng
- Cây cảnh & giải trí: trồng làm cây lạ mắt; trẻ em thích chạm cho lá cụp — gắn với tên gọi dân dã 'cây mắc cỡ', 'cây xấu hổ'
- Y học dân gian: rễ, lá sắc uống an thần, trị mất ngủ, lo âu; đắp trị vết thương, mụn nhọt, rắn cắn; hạt dùng trị tiêu chảy (Ấn Độ, Đông Nam Á, Trung Quốc — 含羞草入药)
- Nông nghiệp: cây phủ đất chống xói mòn, cố định đạm, làm phân xanh; một phần dùng làm thức ăn gia súc (hạn chế vì mimosin)
- Nghiên cứu & sinh thái: loài mẫu về thigmonasty (phản ứng cụp lá); chứa mimosin và các hoạt chất kháng khuẩn đang được nghiên cứu
Đặc tính
- Dạng
- Cây thảo bò–đứng, có gai
- Sản phẩm
- Dược liệu dân gian (rễ, lá, hạt); cây cảnh
- Đặc trưng
- Lá cụp khi chạm; hoa bông hồng hình cầu
- Công dụng
- An thần, trị mất ngủ; kháng khuẩn; phủ đất
Sinh cảnh & bảo tồn
Trinh nữ mọc nhanh ở đất ẩm, nơi trống, nhiều nắng; thường gặp ven đường, bờ ruộng, bãi hoang, nương rẫy, trong vườn nhà; chịu được đất bạc màu. Bản địa vùng nhiệt đới Trung–Nam Mỹ, nay hoang dại khắp vùng nhiệt đới – cận nhiệt đới: Đông Nam Á (gồm Việt Nam), Ấn Độ, châu Phi, Madagascar, Úc, Hawaii, nam Hoa Kỳ và Caribe.
Bảo tồn
Loài chưa được IUCN đánh giá riêng, nhưng là cỏ dại xâm lấn cực kỳ phổ biến khắp nhiệt đới, không bị đe dọa, xếp loại Ít quan tâm (LC). Họ Đậu (Fabaceae), chi Mimosa.
Tài liệu tham khảo
- 1Plants of the World Online — Mimosa pudica L. — Kew Science, 2026
- 2Mimosa pudica (Sensitive plant) — description, distribution, uses — Wikipedia tiếng Anh, 2026
- 3Trinh nữ (Mimosa pudica) — Wikipedia tiếng Việt — Wikipedia tiếng Việt, 2026
- 4含羞草 Mimosa pudica — 形态、分布与利用 — Wikipedia tiếng Trung, 2026
- 5Nguồn ảnh: Forest and Kim Starr (CC BY 3.0 US); Billjones94, Okkisafire, Nabunje Leticia (CC BY-SA 4.0) — Wikimedia Commons,
- 6Nguồn ảnh: Tony Hobbs (CC BY-SA 3.0); Manuspanicker (CC0) — hoa — Wikimedia Commons,