Cà pháo

Cà pháo (Solanum macrocarpon) là cây thân thảo hoặc bụi nhỏ thuộc họ Cà (Solanaceae), cao 0,5–1,5 m, thân phân nhánh, thường có gai nhỏ. Lá mọc so le, hình trứng đến bầu dục, dài 10–20 cm, mép lượn sóng có thùy nông, gân lá đôi khi có gai nhỏ, hai mặt phủ lông. Hoa lưỡng tính, màu trắng hoặc tím nhạt, hình ngôi sao năm cánh, mọc thành chùm ít hoa ở nách lá; thụ phấn nhờ côn trùng. Quả thuộc loại quả mọng, hình cầu, đường kính 3–5 cm, khi non màu trắng xanh bóng, khi chín ngả vàng; thịt quả trắng, xốp, chứa nhiều hạt dẹt màu vàng nhạt. Quả non giòn, vị hơi chát, thường ít đắng hơn cà tím.

Cà pháo có nguồn gốc châu Phi nhiệt đới, được thuần hóa trồng từ lâu đời và du nhập vào Đông Nam Á, trong đó Việt Nam là nơi trồng phổ biến khắp nông thôn. Cây ưa nóng ẩm, trồng bằng hạt vào đầu mùa mưa, cho quả sau 2–3 tháng. Quả non là món ăn dân dã đặc trưng: cà pháo muối chua ăn kèm mắm tôm, thịt ba chỉ; cà pháo nướng, chiên, kho, nấu canh. Theo đông y, quả cà pháo vị ngọt, tính mát (hơi độc ở quả già), có tác dụng thanh nhiệt, lợi tiểu, tiêu viêm; lá và rễ dùng dân gian trị sưng đau, mụn nhọt. Cây cũng là rau quả quen thuộc trong vườn nhà, cho thu hoạch kéo dài suốt mùa hè.