Lục bát
Annona reticulata L.
Lục bát (Annona reticulata), còn gọi nê rừng hay tim bò, là cây gỗ nhỏ họ Na gốc Trung Mỹ; quả hình tim, vỏ chuyển đỏ nâu khi chín, thịt kem ngọt thơm, ăn tươi hoặc làm sinh tố.
Chưa có đánh giá nào — hãy là người đầu tiên!
Hình ảnh
Lục bát — Quả (sản phẩm ăn được)Lục bát — Cây
Lục bát — Lá
Lục bát — Hoa
Lục bát — Quả (bullock's heart)
Lục bát — Quả cắt dọc & hạt (tranh thực vật)Lục bát — Quả (sản phẩm ăn được)Lục bát — CâyVòng đời
Từ hạt đến thành phẩmCây
Cây gỗ nhỏ phân cành thấp, tán tròn, cao 6–10 m.
Lá
Lá đơn mọc so le, hình thuôn–mũi mác, dài 10–20 cm.
Hoa
Hoa nhỏ mọc thành chùm 2–4, cánh ngoài xanh vàng, trong vàng nhạt.
Quả
Quả hình tim, vỏ mạng chuyển đỏ nâu khi chín, thịt trắng kem ngọt thơm.
Phân bố & nguồn gốc
Tỉ lệ ghi nhận theo khu vực- Trung Mỹ & Caribe (bản địa)25%
- Mexico & Bắc Nam Mỹ15%
- Ấn Độ & Nam Á25%
- Đông Nam Á (gồm Việt Nam)25%
- Châu Phi & vùng nhiệt đới khác (du nhập)10%
Thành phần hoá học
Hàm lượng tương đối trong nhựa trầm- Nước72%
- Đường15%
- Xơ5%
- Vitamin C & khoáng (K, Mg)4%
- Protein & lipid2%
- Acetogenin (annonacin…) & anonaine2%
Công dụng
- Thực phẩm: quả chín ăn tươi, làm sinh tố, kem hoặc mứt; ngọt thơm nhưng thường kém ngon hơn mãng cầu xiêm và na
- Trồng trọt: cây ăn quả sân vườn; có thể dùng làm gốc ghép cho mãng cầu/na do chịu úng khá
- Y học dân gian: lá sắc trị sốt, tiêu chảy; dịch lá đắp vết thương; hạt giã nhỏ diệt chấy, rận (có độc)
- Lưu ý an toàn: hạt, lá và vỏ chứa anonaine/acetogenin có thể gây độc nếu ăn nhiều; tuyệt đối không ăn hạt
Đặc tính
- Dạng
- Cây gỗ nhỏ
- Sản phẩm
- Quả ăn được (tươi, sinh tố, kem)
- Đặc trưng
- Quả vỏ mạng hình tim; hạt đen bóng, có độc nhẹ
- Công dụng
- Thực phẩm; hạt/lá dùng dân gian
Sinh cảnh & bảo tồn
Lục bát ưa khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, mưa mùa, đất thoát nước tốt; mọc và được trồng ở độ cao thấp đến khoảng 1.000 m, ven làng, vườn nhà và vùng đất phù sa. Bản địa Trung Mỹ và Caribe; được du nhập và trồng rộng ở Ấn Độ, Sri Lanka, Đông Nam Á (gồm miền Nam Việt Nam), nhiệt đới châu Mỹ và một số nơi châu Phi.
Bảo tồn
Loài chưa được IUCN đánh giá riêng nhưng được trồng rộng khắp vùng nhiệt đới và không bị đe dọa; xếp loại Ít quan tâm (LC). Họ Na (Annonaceae), chi Annona — cùng chi với na, mãng cầu xiêm và bình bát.
Tài liệu tham khảo
- 1Plants of the World Online — Annona reticulata L. — Kew Science, 2026
- 2Annona reticulata (Bullock's heart, custard apple) — description, distribution, uses — Wikipedia tiếng Anh, 2026
- 3Lục bát (Annona reticulata) — Wikipedia tiếng Việt — Wikipedia tiếng Việt, 2026
- 4牛心番荔枝 Annona reticulata — 形态、分布与利用 — Wikipedia tiếng Trung, 2026
- 5Nguồn ảnh: Forest and Kim Starr (CC BY 3.0 US); Bhuvankrishna (CC BY-SA 3.0); Sridhar Rao (CC BY-SA 4.0); Yercaud-elango (CC BY-SA 4.0) — Wikimedia Commons,
- 6Nguồn ảnh: Depannemaeker, P. & Nooten, B. H. van (Public domain) — tranh thực vật quả cắt dọc & hạt — Wikimedia Commons,